Omgaan met twee culturen

Ze is niet de eerste en zal ook niet de laatste zijn. ‘Ze’ is de 18-jarige Dounia (*) die het thuis op z’n zachtst gezegd niet gemakkelijk heeft. Dat komt omdat ze tussen twee culturen moet leven. Ze is geboren in Nederland en leeft geheel volgens de Westerse cultuur, maar met respect voor haar afkomst. Het dragen van een hoofddoek hoort daarbij. Dounia is een doodnormale tiener die ervan houdt om te gaan shoppen met vriendinnen en gezellig een terrasje te pikken. Verder kan ze helemaal opgaan in een spannend boek. Thuis voelt ze zich onbegrepen en voortdurend bekritiseerd door haar moeder. “We hebben om de kleinste dingen ruzie”. Die voortdurende spanning in haar leven bleef niet onopgemerkt bij haar mentor op school.

De mentor was bekend met Coach4U en stelde Dounia voor om eens met een coach te gaan praten. Eerst wilde ze helemaal niet, maar uiteindelijk heeft ze toch ingestemd. Vooral omdat haar school­prestaties enorm onder de situatie te lijden hadden. “Ik wil heel graag doktersassistente worden. Die droom zag ik in gevaar komen toen het op school niet meer liep.”

Een luisterend oor
“En toen kwam ik in beeld”, vult Marjo (60) aan. Marjo is sinds twee jaar aan Dounia als coach verbonden. Tot ruim twee jaar geleden werkte ze in de GGZ Geestelijke Gezondheidszorg. Die ervaring komt haar prima van pas in haar rol als coach. “In principe heeft een traject via Coach4U een looptijd van één jaar. Dat wij die periode verdubbeld hebben, en voorlopig nog geen einddatum hebben geprikt, komt omdat er thuis, op stage of op school soms nog steeds moeilijke situaties ontstaan die Dounia als frustrerend ervaart. Ze zit nog steeds in die spagaat van leven tussen twee totaal verschillende culturen. Door samen gesprekken te blijven voeren, heeft ze een uitlaatklep en vindt ze een luisterend oor. Dat heeft haar gebracht tot wat ze nu is: een zelfbewuste meid die hard werkt op school en daarnaast van het leven durft te genieten.”

Doodnormale dingen waar elk pubermeisje mee zit
“Eigenlijk”, gaat Marjo verder, “was er niets bijzonders aan de hand met Dounia. De problemen die zij ervaart, zijn de doodnormale dingen van elk pubermeisje. Haar moeder keek daar echter heel anders tegenaan, met alle gevolgen van dien: als Dounia ergens mee zat en daar thuis over wilde praten, stuitte ze op een muur vol onbegrip en had ze binnen de kortste keren ruzie met haar moeder. Het gevolg was dat Dounia alles opkropte en met haar ziel onder de arm liep.”

Neutrale omgeving
Met Marjo heeft Dounia dat luisterend oor gevonden. Ze weet dat ze altijd bij Marjo terecht kan en op steun en begeleiding kan rekenen. Bij hun kennismaking hadden ze beiden vrij snel het gevoel dat er een klik was. Een gevoel dat in de weken daarna alleen maar sterker werd. “De start was echter wat ongelukkig”, blikt Marjo lachend terug. “We hadden op school afgesproken, maar dat was geen goede zet. Ik bespeurde verzet bij Dounia. Voor Dounia was het belangrijk om haar uit de omgeving te halen waarin ze zich niet goed voelde. Daar heb ik van geleerd. We spraken af dat we bij het volgende gesprek een kopje thee gingen drinken op een neutrale plek. Voor ons is dat Bagels & Beans in Sittard. Daar kunnen we ongestoord en rustig praten.”

Positieve benadering
Marjo zet in op een positieve benadering. “Voor de school was het vooral belangrijk om te weten hoe de leerprestaties van Dounia verbeterd konden worden. Ofwel, hoe kunnen we die onvoldoendes wegwerken? In mijn optiek leg je dan de nadruk op de negatieve zaken waardoor de druk op de jongere alleen maar groter wordt. Je kunt beter uitgaan van het positieve en proberen om het eigen probleemoplossend vermogen van een jongere te versterken.”

Leren omgaan met de situatie
Terug naar de thuissituatie die, zoals Marjo aangaf, voor een spagaat in het dagelijks leven van Dounia blijft zorgen. “Dounia leeft in twee culturen. Thuis staan de culturele waarden centraal, dat kunnen en willen we niet veranderen. Moeder is 60 jaar. Ook haar kunnen we niet veranderen. Wat ik wél kan doen, is Dounia leren hoe ze het beste met die situatie kan omgaan, zodat ze er zo min mogelijk last van heeft. Nu we twee jaar verder zijn denk ik dat we kunnen zeggen dat deze manier van coaching een positieve en motiverende werking heeft voor Dounia.”

Hoe lang Marjo en Dounia nog aan elkaar verbonden zullen blijven, weten ze niet. “We spreken met een lage frequentie af”, zegt Marjo, “maar in het begin van het nieuwe schooljaar en bij de start van de stage zien ze elkaar wat vaker. De ‘nood’ voor Dounia staat centraal. Wanneer we gaan afbouwen of het traject beëindigen, moeten we samen bekijken. Maar ook dan geldt: ‘als er iets is, ben ik er voor Dounia.”

 

(*) Om redenen van privacy is Dounia niet de echte naam van de jongere in dit artikel.

0